دعوای خلع ید، دعوای تخلیه، دعوای تصرف عدوانی

فرض کنید شما ملکی را به موجب قرارداد اجاره به شخصی یعنی مستاجراجاره داده اید .ودرتاریخ معین درقرارداد مهلت اجاره به پایان میرسد .قصدشما هم تنها تخلیه ملک موردنظرمیباشد. دوحالت را میتوان برای مستاجر متصورشد :الف : تخلیه ملک شما ب :تمدید قراداد اجاره با اذن شما.اما مستاجر هیچکدام ازاین حالت هاراانتخاب نمیکند وراه سومی رادرپیش میگیرد یعنی ملک را درتاریخ موعودتخلیه نمیکند وچون شما اذن به تمدید نداده اید وصریحا قصد خود مبنی برتحویل ملک راعنوان کرده اید قرارداد راهم تمدید نمیکنید.درقانون مدنی آمده : اثبات ید بر مال غیر بدون مجوز در حکم غصب است اگرچه عمل او واقعاً غصب نیست اما مقررات غصب در باره‌ی آن اجرا می‌شودبرابر ماده‌ی 311 قانون مدنی غاصب وظیفه دارد مالی را که غصب کرده است به مالکش بازگرداند؛ ممکن است مال دچار عیب شده باشد و یا نقص پیدا کرده باشد که در این صورت باید علاوه بر اینکه مال را پس می‌دهد، آن عیب یا نقص را نیز جبران کند. اما اگر مال غصب شده از بین رفته باشد غاصب وظیفه دارد که مالی شبیه مال ازبین رفته پیدا کند و به مالک بدهد و اگر شبیه آن مال وجود نداشته باشد موظف است که قیمت (بهای) آن مال را به صاحبش بدهد،خب حال شماباید دعوای تخلیه ید را به طرفیت مستاجردرحکم غاصب تنظیم کنید وبه شورای حل اختلاف محل وقوع ملک خود بسپارید.

واما درخلع ید قضیه فرق میکند

: خلع ید در معنای لغوی آن یعنی چیزی را از دست کسی در آوردن شما ملکی با سندرسمی دراختیاردارید اما شخصی بدون هیچ قراردادی ماذون ازشما ملک شمارا تصرف کرده است و ادعای مالکیت دارد.دردعوای تخلیه بین شما وفردرحکم غاصب قراردادی منعقد شده بود اما درخلع ید قضیه فرق میکند هیچ گونه ارتباطی بین شما وفردغاصب نیست.

غاصب کسی است که استیلا من غیرحق برمال شما پیدا کرده است بنحوعدوانی. و دعوای خلع ید خواسته ذی نفع ، قائم مقام یا نماینده قانونی اوست از غاصب که مال غیر منقول او مثل همین ملک از سوی دیگری بدون مجوز تصرف شده و متصرف از تحویل آن ملک خودداری می کند.دراینجا شمابادست داشتن سند رسمی به دادگاه مراجعه کرده وخواستارخلع ید فردغاصب خواهیدشد.

‌دعوای تصرف عدوانی چیست ؟

‌ماده 158 قانون آیین دادرسی مدنی - دعواي تصرف عدواني عبارتست از:

‌ادعاي متصرف سابق مبني براين كه ديگري بدون رضايت او مال غيرمنقول را از تصرف وي خارج كرده و اعاده تصرف خود را نسبت به آن مال‌ درخواست مي‌نمايد.

و ماده 171 قانون آیین دادرسی مدنی- سرايدار، خادم، كارگر و به‌طور كلي هر امين ديگري، چنانچه پس از ده روز از تاريخ ابلاغ اظهارنامه مالك يا مأذون از طرف مالك يا‌كسي كه حق مطالبه دارد مبني بر مطالبه مال اماني، از آن رفع تصرف ننمايد، متصرف عدواني محسوب مي‌شود.

و ‌ماده 175 - درصورتي كه رأي صادره مبني بر رفع تصرف عدواني يا ...باشد، بلافاصله به دستور مرجع صادركننده، توسط‌اجراي دادگاه يا ضابطين دادگستري اجرا خواهد شد و درخواست تجديدنظر مانع اجرا نمي‌باشد.

و ماده 174 دادگاه درصورتي رأي به نفع خواهان مي‌دهد كه به‌طور مقتضي احراز كند خوانده، ملك متصرفي خواهان را عدواناً تصرف و ... نموده است وبرطبق قانون آ.د.م رسیدگی به دعوای موضوع تصرف عدوانی تابع تشریفات نبوده وخارج از نوبت به عمل می آید.واما سرآخر یک نکته مهم این است که دعوای خلع ید درمورداموال غیرمنقول مثل زمین وملک و... است اما دعوای تخلیه ید شامل غیرمنقول ومنقول مثل ماشین وموتورو... نیز میشود...